بنیان های فرهنگی مدر نیسم
حوالي 1890: مفاهيم متضاد پيشرفت ، بحران و گذار در قالب اصطلاح « مدرنيسم » گرد هم آمدند.
1863: شالر بودلر در نقد هنري خود ، « نقاش زندگي مدرن » ، مدرنيسم را پيشگويي مي كند .
1872: سبكي هنري كه الگويي براي آوانگارديسم خواهد شد امپرسيونيسم نام گرفت .
1879: هنريك ايبسن با نمايشنامه ي خانه عروسك ، فمينيسم را به صحنه مي آورد .
1883: فردريش نيچه با كتاب چنين گفت زرتشت ، « ابر بشر » را معرفی مي كند .
1888: اگوست استرينبرگ با نمايشنامه ي دوشيزه ژولي با فمينيسم ايبسن مقابله مي كند .
1893: نقاشي « جيغ » اثر ادوارد مونك ظهور اكسپرسيونيسم را بشارت مي دهد .
1894: كلود بوسي براي شعر « پرلود غروب خداي جنگل ها » ي استفان مالارمه ، شاعر نمادگرا ، موسيقي امپرسيونيستي مي سازد .
1900: زيگموند فرويد با كتاب تفسير رويا ، روان شناسي را رسماً آغاز مي كند ( همان سال تود فيزيك كوانتومي ) .
1901: پابلو پيكاسو با كارهاي « دوره ي آبي » در مرحله ي پيشا – كوبيستي خود قرار دارد .
1902: آلفرد ستيگليتس نمايشگاه عكس در نيويورك داير مي كند و آثار متقدم هنر مدرن اروپا را به نمايش مي گذارد .
1905: گروه فووها ( وحوش ) در پاريس عناصر « اكسپرسيونيستي » را وارد هنر مي كنند ... در همين سال ،
گروه دي بروكه ( پل ) در درسدن آلمان اكسپرسيونيسم مدرن را ارائه مي دهد .
1907: « دوشيزگان اوينيون » ، الگو- اثر هنر مدرنيستي پيكاسو .
1908: پيكاسو و ژرژ براك شروع به نقاشي در مكتب كوبيسم مي كنند.
1909: فيليپو مارينتي نخستين بيانيه ي فوتوريسم را در پاريس اعلام مي كند .
11-1909: سركئي دياگيلف باله مدرن روسي را بر پا مي دارد و در سراسر اروپا به نمايش مي گذارد .
1910: شعر « ترانه ي عاشقانه ي جي . آلفرد پروفراك » تي . اس . اليوت ، عناصر مدرنيستي فرهنگي را تصريح مي كند .
1911: « شش قطعه كوتا براي پيانو » ، اپوس 19، اثر آرنولد شوئنبرگ ، موسيقي اكسپرسيونيستي را به آتوناليتي سوق مي دهد و او با آن نظام سريالي دوازده درجه اي خود آغاز مي كند .
1911: واسيلي كانديسكي به همراه افرادي ديگر ( شوئنبرگ نيز با آنان متفق بود ) گروه هنري اكسپرسيونيستي در بلوئه رايتر ( سوار آبيفام ) را در مونيخ بنيان مي گذارند .
1912: پيكاسو نخستين اثر كلاژ خود و مارسل دوشان اثر ماندگار كوبيستي مكانيكي خود « برهنه از پلكان پائين مي آيد » را پديد مي آورند .
1913: آنتون فن وبرن ، شاگرد شوئنبرگ ، اثري انتزاعي آتونال به مدت سه و نيم دقيقه و با نام « شش باگاتل براي كوارتت زهي » ، اپوس 9 ، تصنيف مي كند .
1913: كانديسكي در كتاب در باره ي معنويت در هنر اطول هنر انتزاعي را ترسيم مي كند .
1913: موسيقي پرستش بهار ايگور استراوينسكي براي باله ي روسي دياگيلف ، در پاريس بلوا به پا مي كند .
1913: نمايشگاه قور خانه – يا نمايشگاه بين المللي هنر مدرن – كه در شهر هاي نيويورك ، شيكاگو و بوستون بر پا مي شود ، جامعه و هنرمندان آمريكائي را با آوانگارديسم انقلابي هنر اروپايي آشنا مي كند .
1914: جيمز جويس مجموعه داستان هاي كوتاه تجربي خود ، دوبليني ها ، را منتشر مي كند .
1916: در آستانه ي انقلاب روسيه ، دادائيسم ضد جنگ و قانون ستيز در زوريخ و در كاباره ي ولتر بنيان گذاشته مي شود.
1917: پيكاسو به همراه ژان كوكتو شاعر ، اريك ساتي آهنگساز و لئو نيد مايسن طراح رقص دياگيلف روي باله ي « پاراد » كار مي كنند .
1919: چارلي چاپلين ، دي . اس . گريفيت ، مري پيكفورد و داگلاس فربنكس استوديوي فيلم يونايتد آرتيستز را بنيان مي گذارند .
1920: گروه شش نفره . از جمله اين آهنگسازان : آرتور هونگر ، فرانسيس پولانك ، داريوس ميلو ، در برابر آوانگارديسم افراطي خواستار موسيقي با جذابيت بياني و درك پذير همواره با شوخ طبعي مي شوند .
1921: لودويگ ويتكنشتاين اثر شاخص خود در منطق مدرن ، رساله ي منطقي- فلسفي را منتشر مي كند و كل تاريخ فلسفه را به هماورد مي طلبد .
1921: من ري مجموعه عكس هاي بدون استفاده از دوربين پديد مي آورد ؛ « پرتو نگاري » دادائيستي .
1922: دو مظهر توامان ادبيات مدرنيستي منتشر مي شوند : يوليسس اثر جيمز جويس و سرزمين هرز اثر تي . اس. اليوت .
1924: آندره برتون بخستين بيانيه ي سوررئاليست خود را منتشر مي كند.
1925: سرگئي آيزنشتاين در رزم ناو پوتمكين جوهره ي تكنيك هاي مدرنيستي فيلم را به كار مي بندد .
1925: اصطلاح عينيت جديد ( Neue Sachlichkeit ) براي توصيف واقع گرايي هراسناك هنرمنداني نظير ژرژ گراس و اتو ديكس در آلمان پس از جنگ وضع مي شود .
6-1925: مدرنيسم به گونه اي متنوع در نوشته هاي آمريكايي ظهور مي يابد : گتسبي بزرگ اثر اف.اسكات فيتز جرالد ، انتقال منهتن اثر جان دوس پاسوس ، خورشيد همچنان مي درخشد اثر ارنست
همينگوي ، و آثار تجربي گرترود استاين .
1926: ادگار وارز با اثرش آركانا ، گونه اي « عينيت » جديد را وارد موسيقي پيشتاز مي كند كه بر آهنگسازان « پسا – سريال » نظير جان گيج و كارل هاينتز اشتوكهاوزن تاثير مي گذارد .
1934: كميسر ژدانف در شوروي فرمان « پايان » مدرنيسم را صادر مي كند .
1937: نمايشگاه نازي ها با عنوان « هنر منحط » ، مدرنيسم را مسخره مي گيرد و آنرا متهم به تبهكاري مي كند - « پاياني » ديگر براي مدرنيسم ؟.
1949: سناتور جرج داندرو مدرنيسم را « طرح و توطئه ي كمونيست ها » براي تضعيف آمريكا مي خواند – «پايان » نهايي مدرنيسم ؟
مدر نيسم – كريس رود ريگرز – كريس گارات –كامران سهران –نشر شيرازه -1380